Straatfotografie veranderde Michiel zijn kijk op het leven

In 2021 sloeg Michiel Heijmans een compleet andere weg in. Hij stopte als operationeel directeur bij Yoast, verkocht zijn aandelen en besloot om fotograaf te worden. Ruim twee jaar later is hij een gevestigde naam in het fotografenlandschap. Maar dat is nog niet genoeg voor de ambitieuze Heijmans. “Ik wil boven het maaiveld uitsteken.”

Door Lars Regeer

In amper twee jaar tijd heeft Heijmans een goedlopend fotografiebedrijf ontwikkeld. Hij is in te huren als fotograaf op evenementen of voor portretten, geeft workshops straatfotografie, schrijft maandelijks een column voor Focus Magazine en bracht onlangs de straatfotografiebijbel uit. Zijn manier van benaderen zal daar ongetwijfeld een bijdrage in hebben. 17 jaar geleden leverde een brutale krabbel op Hyves hem een baan op bij een bedrijf dat websites ontwikkeld. En die houding heeft hij nog steeds. Een paar weken terug in Amsterdam hield hij zich bij de eigenaar van een camerawinkel aanbevolen om ambassadeur te worden.

Dat hij hier met zoveel drive en energie had gezeten, had hij drie jaar geleden niet voorspeld. Na een periode van negen jaar intensief te hebben gewerkt bij het toonaangevende SEO-bedrijf Yoast wierp een burn-out hem terug en besloot hij zijn aandelen in het bedrijf te verkopen. “In die periode wandelde ik veel. Ik was vaak in het bos en dan nam ik mijn camera mee. Na de driehonderdste boom op de foto gezet te hebben, had ik dat wel gezien en ging ik de straat op. Gewoon vastleggen wat ik tegenkwam. Ik had daar zoveel plezier in dat ik besloot daarin verder te gaan. Wat dat betreft heeft het misschien zo moeten zijn, dat ik dit nodig had om die creativiteit tot uiting te kunnen brengen. Het creatieve heeft altijd al in mij gezeten. Mijn eerste studiekeuze was de kunstacademie, maar ik koos toch voor marketing omdat ik daar meer brood in zag.”

Hoe ben je bij een specifiek genre als straatfotografie uitgekomen? “Deels omdat het gewoon op mijn pad kwam. Ik begon midden in de coronatijd dus de straat was op een gegeven moment nog de enige plek waar leven in de brouwerij was. Daarna ben ik nog andere fotografiestijlen gaan uitproberen. Van het maken van portretten tot natuurfotografie, ik heb van alle stijlen een beetje geproefd, maar het meest aangetrokken voel ik mij toch tot de straatfotografie.”

Waar zit dat hem in? Waarom is straatfotografie zo leuk? “Het vastleggen van het leven op straat is puur. Het zijn de momenten die we niet vaak vastleggen maar wel heel veel schoonheid in zit. Eigenlijk moet je het zo zien: ik fotografeer alle momenten tussen de verjaardagen, bruiloften en andere welbekende fotomomenten in. Ik ben ook altijd op zoek naar iets speciaals. Als ik een keurige jongen of dame op straat zie die voldoet aan het maatschappelijk ideaalbeeld dan kan ik daar weinig mee. Het is meer van hetzelfde, dat probeer ik te vermijden.”

Voelt het niet ongemakkelijk om mensen op de foto te zetten die daar niet van bewust zijn? Hoe ga je daarmee om? “Als straatfotograaf heb je veel artistieke vrijheid. In de publieke ruimte mag veel. Het fotograferen van iemand achter een raam is bijvoorbeeld grijs gebied. Voor mezelf heb ik wel een aantal ethische kaders of ik een plaat maak of gebruik. Als iemand mij aanspreekt dat hij of zij het niet prettig vindt dan verwijder ik deze direct. Daarbij moet je altijd goed nadenken waar je de foto voor gebruikt. Ethisch gezien is bijvoorbeeld not done om zomaar een ongerelateerde foto van iemand met overgewicht te plaatsen bij een artikel over obesitas.”

©Michiel Heijmans

Dan is er nog de praktische kant; hoe zorg je dat je niet gezien wordt? “In de straatfotografie heb je ‘jagers’ en ‘vissers’. Bij het vissen kies je een achtergrond en wacht je to er een geschikt iemand je kader inloopt. Ben je aan het ‘jagen’ dan ga je echt actief opzoek naar je onderwerp. Meestal doe ik dat door de camera voor mijn lichaam te houden aan een camerariem, net als een toerist. Of ik vraag uiteraard of ik iemand op de foto mag zetten. Dat probeer ik wel zoveel mogelijk te vermijden omdat het spontane er dan vanaf is. Het mooiste is als je opgaat in het straatbeeld. ‘Hiding in plain sight’, noemen ze dat.”

Je hebt ook een boek op je naam staan, de Straatfotobijbel. Hoe is dat van de grond gekomen? “In eerste instantie omdat ik alles wat met fotografie te maken heeft gaaf vindt maar ook omdat het nieuwe deuren opent. Ik wil graag fulltime bezig zijn met fotografie. Het punt is dat ik daarvoor wel met mijn hoofd boven het maaiveld moet uitsteken. Iedere wijk heeft wel vier goede fotografen. Door op zoveel mogelijk manieren naam te maken, wil ik ervoor zorgen dat ik de rest van mijn loopbaan fulltime actief kan zijn als fotograaf. En een boek draagt daaraan bij. Ik ben Elja Trum, een bevriende fotograaf uit Wijchen en eigenaar van het cursusplatform Photofacts.nl, dan ook dankbaar voor het vertrouwen dat hij mij gaf om de Straatfotobijbel te maken voor Photofacts Academy.”

Wat voor boek is het geworden? “In het boek staan 101 tips over straatfotografie, variërend van camera-instellingen tot aan wat juridisch wel of niet mag. Daarnaast is het echt een doeboek geworden waarin praktische tips worden ondersteund met mijn eigen ervaringen. Ik ben bijvoorbeeld op cursus geweest bij een straatfotograaf in Parijs. Dat soort anekdotes maken het boek naast alle tips luchtig om te lezen.” 

Heeft deze loopbaanswitch ook invloed gehad op jou en jouw opvattingen? “Zeker. Ik ben op een heel andere manier gaan kijken naar de wereld. Als directeur was ik continu mensen aan het beoordelen. Door mijn werk op straat en het contact met de mensen heb ik dat oordelen losgelaten. Eerst maar eens iemand leren kennen. De hokjes waarin wij mensen plaatsen zegt vaak helemaal niets over de persoon zelf. Ik merk zelf dat als ik dat oordeel loslaat de mooiste dingen ontstaan.” 

Heb je nog een goede tip voor beginnende straatfotografen? “Schaf goede schoenen aan. Als straatfotograaf moet je vooral veel meters maken!” 

De straatfotografiebijbel ligt voor dertig euro in de schappen en is aan te schaffen via www.fotobijbels.nl Naast het boek krijg je toegang tot alle online fotografiecursussen van Photofacts, waaronder ook Michiels cursus straatfotografie. Meer foto’s van Michiel Heijmans vind je op zijn instagrampagina: @michielheijmans.