Zus van Ewijk krijgt een straat in Wijchen-West

Zoals in de eerdere edities van dit weekblad al werd vermeld, zullen we de komende tijd mensen uitlichten naar wie een straat in Wijchen-West wordt vernoemd. In deze nieuwe wijk, De Vormer, krijgen de straten namelijk de namen van mensen die iets voor onze gemeente hebben betekend. Het zijn ‘Wijchense helden’. Vorige week stond Jan Moors centraal. Vandaag vertellen we het verhaal van Zus van Ewijk.

Door Milan Sanders

Bernhardina Sandrina Maria Gramser (Dien) gaat door het leven als Zus. Ze wordt geboren in Kleef. Daar verbleef haar gezin tijdens de Eerste Wereldoorlog om dichtbij de familie te zijn. Toen de oorlog voorbij was, keerde ze terug naar Wijchen, de geboorteplaats van de moeder van het gezin.

Als dochter van Bertha Mackay, een katholieke vrouw uit Wijchen, en Felix Gramser, een rijke protestant uit Leur, kreeg Zus al vroeg te maken met de uitdagingen van geloofsverschillen binnen haar familie. Op tweejarige leeftijd overleed de vader van Zus door een val van de trap. Het werd een keerpunt voor het gezin, omdat moeder Bertha besloot de kinderen alsnog te dopen. Dit leidde tot een onterving van de familie aan de kant van Felix, die dus protestants was.

De moeder van Zus had een eigen café, waar alle zeilen bijgezet moesten worden om het te onderhouden. Zo moest ze haar moeder regelmatig helpen. Dat is niet voor niks geweest, later nam Zus namelijk het café over.

Ze trouwde in 1938 met Hent van Ewijk, samen kregen ze vier kinderen. Felix (1939), Henk (1941), Marian (1945) en Els (1947). In 1952 kwam haar man te overlijden, wat het al niet makkelijke leven van Zus wederom op zijn kop zette. Ze was bedrijfsleider van een transportbedrijf, cafébeheerder en had een gezin met vier jonge kinderen. “Ons Mam werkte dag en nacht. Eén dag per jaar en wel op Eerste Kerstdag hadden we een gezinsdag. 24/7 was het café open. Was het café op een tijdstip officieel gesloten en er stond iemand aan de deur, werd toch opengedaan, koffiegezet of een biertje getapt,” aldus Felix, Marian en Els van Ewijk.
Zus van Ewijk werd een belangrijke schakel in het voortzetten van de tweefamiliebedrijven. Met haar ondernemende geest en sterke persoonlijkheid zette ze zich in om alles draaiende te houden. Ze kreeg het zelfs voor elkaar om beide bedrijven te laten groeien.

Zus ging met haar tijd mee en zag mogelijkheden. In haar café werden diverse moderne zaken aangeschaft, zoals een jukebox en een biljarttafel. Zo ontstond in het café de biljartvereniging D.O.B.S. Zo kwamen er vele Wijchenaren maar al te graag langs in het café, van raadsleden tot aannemers. Op 68-jarige leeftijd gaf ze het stokje over aan Erna Verkaauwen.

Zus is een wezenlijk deel geweest van het sociale leven van heel veel Wijchenaren. Daarnaast blijft ze een symbool van doorzettingsvermogen, vastberadenheid en gigantisch veel gezelligheid. De Zus van Ewijkstraat is daarmee een mooi eerbetoon.