Jongeren zien dorp leeglopen, maar mogen niet bouwen

Margot en Marieke Peters en Siep en Renske Hopman zijn verknocht aan hun dorp Balgoy. Ze zijn er opgegroeid, hebben er familie, sporten er en voelen zich thuis in het dorp. Het liefst blijven ze er hun hele leven wonen. Alleen: een betaalbare woning vinden is vrijwel onmogelijk. Daarom namen de vier twintigers het heft in eigen handen. Ze kochten samen een stuk weiland om er vier starterswoningen te bouwen. Een plan dat goed lijkt voor henzelf én voor het dorp. Toch loopt het spaak. Volgens de regels is het plan nog altijd niet betaalbaar genoeg.

Door Lars Regeer

Samen kochten de twintigers een stuk weiland aan de Torenstraat, om daar vier kleine woningen te bouwen in schuurmodel, elk zo’n 70 vierkante meter groot. De verwachte verkoopprijs ligt rond de vier ton per woning. Dat klinkt hoog, maar geldt tegenwoordig vaak als ‘betaalbaar’ voor starters.

Eind 2024 stapten de initiatiefnemers naar de gemeente Wijchen. Die is terughoudend met nieuwe woningbouwplannen, mede omdat er al veel projecten lopen. Toch was er ruimte voor overleg. Voor betaalbare initiatieven geldt namelijk een uitzonderingspositie. Het plan werd niet direct afgewezen, maar de groep kreeg wel huiswerk mee. “Het ging onder meer over spuitzones en de vraag of twee woningen onder de categorie ‘goedkoop’ konden vallen,” zegt Margot Peters. “Maar dan lever je zoveel woonruimte in dat prettig wonen nauwelijks nog mogelijk is.”

Daar zit volgens haar de kern van het probleem. In Wijchen mag een ‘goedkope’ koopwoning maximaal ongeveer 250.000 euro kosten. “Voor dat bedrag kun je simpelweg niet bouwen,” stelt Peters. “Die grens is ooit vastgesteld en nooit meegegroeid met de werkelijkheid. De betaalbaarheidsgrens wel. Die lag eerst rond de drie ton en zit nu richting de vier ton. Grote ontwikkelaars kunnen dat nog opvangen, maar voor kleine, lokale initiatieven wordt het bijna onmogelijk.”

Intussen wordt de druk in het dorp steeds zichtbaarder. “Balgoy vergrijst in hoog tempo,” zegt Peters. “Soms wordt er nog maar één kind per jaar geboren. Als jongeren hier geen woning kunnen vinden, komt op termijn ook de school in gevaar en raakt het verenigingsleven onder druk. Het dorp bloedt zo langzaam dood.”
Wethouder van wonen Geert Gerrits geeft aan dat de gemeente op koers ligt om aan de woningbouwopgave te voldoen en daarom selectief is met nieuwe plannen. “We willen tempo houden met de plannen die er al liggen en niet voortdurend nieuwe trajecten starten,” zegt hij. “Dat betekent niet dat er geen ruimte is voor nieuwe initiatieven. De deur staat op een kier voor plannen waar daadwerkelijk behoefte aan is, zoals bouwen binnen een kern.”

Volgens Gerrits wordt elk plan op meerdere aspecten getoetst. “Het gaat niet alleen om betaalbaarheid. Ik weet daarom niet precies waar het in deze situatie spaak loopt; dat kan ook met de locatie te maken hebben. Dat we de marktprijzen niet actualiseren, herken ik niet. We volgen de marktprijzen en actualiseren regelmatig de goedkope en betaalbare woningen. Bovendien zijn er veel initiatieven waarbij het wél goed gaat. Waar het schuurt, laten mensen van zich horen. Naar mijn mening zijn we als gemeente juist vrij coulant in het faciliteren van bouwplannen.”

De Balgoijse jongeren houden vooralsnog hoop. Ze spraken inmiddels met meerdere partijen, en de PvdA diende al schriftelijke vragen in over dit onderwerp. “Overal is begrip,” zegt Peters. “Dat maakt het extra wrang. Iedereen ziet hoe belangrijk dit is voor de toekomst van het dorp, maar de regels blijven hetzelfde. Het is nu verkiezingstijd. Misschien dat er na 18 maart meer mogelijk wordt.”