Sociale media: platform voor verbinding of voor haat?

Je kunt er tegenwoordig niet meer omheen: sociale media. Apps als Snapchat, Instagram, Facebook, TikTok en X zijn razend populair, vooral onder jongeren, maar ook oudere generaties beginnen de verschillende apps te gebruiken. Voor entertainment en vaak zelfs voor het verspreiden van nieuws of persoonlijke informatie kunnen deze platformen heel handig zijn. Maar tegenwoordig is er helaas ook veel negativiteit te vinden.

Door Milan Sanders

In tijden van verkiezingen, zowel lokaal als landelijk, merk je het nog meer dan normaal. De haat die afgelopen oktober rondom de landelijke verkiezingen richting verschillende lijsttrekkers en partijen ging, is niet bij te houden. Denk bijvoorbeeld aan de homohaat richting onze huidige minister Rob Jetten, of de dagelijkse bedreigingen aan het adres van Geert Wilders, die nog steeds regelmatig aangifte doet vanwege deze berichten. Ook in Wijchen merken we haat richting lijsttrekkers en partijen. Onder andere op de Facebookpagina’s van D66 en Hart voor Wijchen zijn behoorlijk wat negatieve reacties geplaatst.

Volgens verschillende bronnen, waaronder de NOS, komt deze haat voort uit meerdere factoren. Als eerste wordt het online-remmingseffect genoemd. Dat betekent dat mensen zich minder geremd voelen om iets via hun telefoon te zeggen dan in een ‘face-to-face’ gesprek met iemand. Een andere factor is de anonimiteit en afstand. Je kunt op ieder platform eenvoudig een account aanmaken onder een anonieme of andere naam en daarmee van alles reageren, zonder dat anderen weten wie erachter zit. Als je je daarnaast ook nog eens in een andere stad of zelfs een ander land bevindt, maakt dat het alleen maar makkelijker.

Helaas spelen de platformen zelf ook een rol in de verspreiding van haat. Sociale media-algoritmen zijn namelijk ontworpen om betrokkenheid te maximaliseren. Berichten die woede of controverse uitlokken, krijgen meer clicks, likes en reacties, waardoor ze sneller worden verspreid. Als mensen anderen agressief of negatief zien reageren, zijn ze sneller geneigd om daar zelf op in te gaan. Zo kunnen ruzies ontstaan, of juist groepen mensen die elkaar versterken in haatdragende reacties.

Helaas merkt de Wegwijs op sommige momenten, met name op Facebook, ook deze negativiteit. Zo werden een tijdje geleden mensen voor “achterlijke lelijkerd” en “domme kip” uitgemaakt in onze commentsectie. Dit weekblad staat absoluut niet achter dit soort reacties. Wanneer wij dit zien, wordt het direct verwijderd. Volgens het MAX Meldpunt is dit ook één van de mogelijke oplossingen om haatreacties te voorkomen.

Andere mogelijkheden die je als platform kunt uitvoeren, zijn het uitschakelen van reacties voor bepaalde gebruikers. Zo kun je bijvoorbeeld op Instagram instellen dat alleen volgers op je berichten kunnen reageren. Als dat nog niet werkt, kun je er zelfs voor kiezen om reacties volledig uit te schakelen. Aangifte doen bij de politie is ook altijd nog een optie: haatzaaien, discriminatie en bedreigingen zijn namelijk strafbaar.

Als individu is het vaak het beste om niet te reageren; zo geef je de ‘hater’ niet wat hij of zij wil. Vaak proberen zij juist een reactie uit te lokken. Mocht je zelf boosheid voelen bij een bericht, denk dan eerst goed na voordat je iets schrijft. Zoals hierboven genoemd, kan wat je plaatst zomaar strafbaar zijn. Daarnaast kun je er anderen pijn mee doen. Heb je zelf niets met de situatie te maken, maar zie je toch veel haat of ruzie in de reacties? Dan kun je dit op ieder platform rapporteren en / of melden bij de eigenaar van de post.