Een weekje wieken

Deze molens tref je aan in Wijchen en omgeving

Onlangs draaiden de wieken van de molens in Wijchen en omstreken overuren. Tijdens de Nationale Molendag werden de deuren opengesteld en gaven vrijwilligers een kijkje achter de schermen. Wijchen en zijn kernen zijn heel wat molens rijk. Een overzicht. 

Door Lars Regeer

De Oude Molen

Na het kasteel misschien wel dé blikvanger van Wijchen: De Oude Molen, ook wel bekend als "De Wijchense Molen". Molen en kasteel hebben ook een link met elkaar: de in 1799 gebouwde molen door Michiel Schoonwater werd in opdracht gebouwd van de Wijchense Kasteelheer Jan Carel d'Osy. Destijds stond de molen al op de welbekende zandheuvel, alleen toen geheel buiten het dorp, in een gebied dat gekenmerkt werd door heidegronden. De Wijchense Molen, die in 1970 in bezit is gekomen van de gemeente Wijchen, is een windmolen met een functie als korenmolen. Vandaag de dag produceert molenaar Jeroen van de Water nog steeds meel door middel van het eeuwenoude ambacht.

Molen Schoonoord

Op Alverna draaien de wieken van molen Schoonoord sinds 1887. De molen staat naast het voormalige klooster Schoonoord, dat gelijktijdig is gebouwd en in 1980  is afgebroken. Diverse branden vormen een rode draad in de historie van deze molen. De molen zelf is opgebouwd uit een afgebrande standerdmolen die op dezelfde plek stond en werd zelf meerdere keren door brand geteisterd, in 1890, 1941 en 2003. Gelukkig kon de schade telkens worden hersteld. Bedrijfsmatig is de molen niet meer in gebruik, al draaien de wieken sinds 2005 nog wel soms en kan de molen bezocht worden. Tegenwoordig huist er een pianowinkel in. De vraag is nog wel hoelang, want de pianowinkel en bijbehorende molen staan al een tijdje te koop. 

De Hernense Molen

De Hernense molen, die ooit furore maakte in de televisieserie Floris, is net als eerder genoemde molens een korenmolen. En nog een overeenkomst: net als in Wijchen is er een link met het kasteel. De molen behoorde oorspronkelijk tot de goederen van Kasteel en heerlijkheid Hernen, toen in eigendom van de familie Steenhuys. In opdracht van hen begon de bouw van de molen in 1745. Tegenwoordig is de molen in eigendom van Geldersch Landschap & Kasteelen en maalt deze niet meer voor consumptie, hoewel die mogelijkheid er nog wel is. Wie meer over de molen wil weten kan er los van de Nationale Molendag terecht. Vrijwillige molenaars geven er in de weekenden geregeld rondleidingen. 

De Batenburgse Molen

Wie vanuit Wijchen over de dijk richting Batenburg rijdt, kan niet om de Batenburgse molen heen. Deze standerdmolen draait met zijn complete molenhuis om een houten standerd, zodat hij op de wind kan worden gezet. De eerste sporen van een molen in het stadje dateren uit 1531, toen de heer van Batenburg het recht kreeg een windmolen te bouwen. Boeren uit de heerlijkheid moesten er verplicht hun graan laten malen. De molen in zijn huidige vorm werd vermoedelijk in de 18e eeuw gebouwd; exacte gegevens gingen verloren toen Franse troepen in 1795 het kasteel van Batenburg in brand staken. Sinds 2017 is de molen eigendom van Geldersch Landschap & Kasteelen en wordt de molen geregeld voor het publiek opengesteld. Dankzij restauraties in het verleden, voornamelijk in de 20e eeuw, draait en maalt de molen weer, al zorgt het scheefzakken van de kast momenteel voor problemen.

De Verrekijker

Op de Kapelberg in Bergharen staat misschien wel de molen met de mooiste naam van de gemeente: "De Verrekijker". De huidige molen werd in 1904 gebouwd door de lokale molenmaker Willem Coppes, die daarbij onderdelen gebruikte van oudere molens uit de omgeving. De locatie kent een lange en bewogen geschiedenis als molenplaats. Uit historische documenten blijkt dat "De Verrekijker" meerdere voorgangers heeft gehad die door brand verloren gingen. Zo stond er eerder een standerdmolen en werd weer een andere molen op deze plek in 1486 getroffen door blikseminslag. De molenplaats gaat zelfs terug tot minstens 1313. In dat jaar kregen de Cisterciënzer monniken van het klooster Altenkamp de Molenberg, inclusief molen en windrecht, in bezit. Tegenwoordig draait "De Verrekijker" niet meer waarvoor hij ooit werd gebouwd. De molen is particulier bezit en wordt verhuurd als vakantiewoning.

De Maasmolen

Hoewel de molen net buiten de gemeente Wijchen staat, verdient ook de standerdmolen uit Nederasselt een plek in deze krant. Nederasselt valt immers binnen ons verspreidingsgebied. "De Maasmolen” is de oudste molen in de regio en werd in 1741 gebouwd als opvolger van een molen die een jaar eerder bij een dijkdoorbraak werd weggespoeld. Daarom liet de toenmalige eigenaar de standerdmolen verder van de Maas herbouwen. In de eeuwen daarna wisselde de molen meerdere keren van eigenaar. Toen malen op windkracht in de twintigste eeuw minder rendabel werd, raakte de molen in verval. In de eerste helft van de jaren zeventig kwam het rijksmonument in handen van de gemeente Overasselt (nu gemeente Heumen), waarna het werd verplaatst en gerestaureerd. Een kleine tien jaar geleden wilde de gemeente Heumen de molen in het kader van bezuinigingen van de hand doen. De firma Coppes uit Bergharen toonde interesse, maar tot een deal kwam het niet, mede omdat de molen nog altijd geen water, stroom of riolering heeft. Na vijf jaar vergeefse onderhandelingen werd de poging definitief gestaakt. Inmiddels is de financiële situatie van de gemeente verbeterd en staat verkoop niet langer op de agenda. Bezoekers kunnen de Maasmolen nog altijd op gezette tijden bezoeken, recent nog tijdens de Nationale Molendag, en verder op afspraak.