Wijchen kiest voor het eerst voor onafhankelijk verkenner
Dit is de man die de politieke puzzel in kaart brengt
Voor het eerst sinds mensenheugenis kiest Wijchen er voor om een onafhankelijke verkenner aan te stellen in aanloop naar de vorming van een nieuw college. Die rol ligt nu bij Jos van der Knaap, oud-gemeentesecretaris en geen onbekende binnen het lokale bestuur. De Wegwijs sprak hem daags voordat de eerste gesprekken plaatsvonden. “Politiek is en blijft mensenwerk.”
Door Lars Regeer
In Wijchen deed de grootste partij de verkenning de laatste jaren zelf. Was je verrast dat ze jou belden?
“Ik zat in Oostenrijk toen ik een paar gemiste oproepen zag van Geert Gerrits en Twan van Bronkhorst. In deze periode dacht ik meteen: dat zou wel eens hiermee te maken kunnen hebben. Dat ze de verkenning wilden uitbesteden, wist ik niet. In Gennep, waar ik werkte, was dat juist gebruikelijk. Dus voor mij voelde het niet vreemd.”
Moest je lang nadenken toen je werd gevraagd?
“Geen moment. Ik vind het eervol en daarnaast ook interessant. Ik heb dit proces jarenlang van de andere kant meegemaakt. Als gemeentesecretaris zorg je dat alles geregeld wordt, van ondersteuning tot het doorrekenen van plannen. Nu zit ik ineens aan de andere kant van de tafel.”
Waarom kwamen ze bij jou uit?
“Ze zochten iemand die onafhankelijk en niet aan een partij gebonden is, maar wel iemand die Wijchen kent, maatschappelijk actief is en de politiek begrijpt. Dan kom je blijkbaar bij iemand zoals ik uit.”
Even over die onafhankelijkheid. Ik neem aan dat je niet blanco hebt gestemd?
“Ik stem wel op een partij, maar ik heb altijd ervoor gewaakt om mij te binden. Je weet nooit waar dat goed voor is. Als gemeentesecretaris mag je je partijpolitiek profileren, maar de vraag is of dat verstandig is. Er ontstaan altijd bijgedachten.”
Hoe ga je de verkenning
aanpakken?
“Ik ga met alle partijen in gesprek en geef iedereen evenveel tijd. Ik heb een aantal vragen opgesteld en die leg ik overal langs. Ik ga er goed voorbereid in, maar wil me inhoudelijk zo vrij mogelijk voelen. Ik laat me graag verrassen. Uiteindelijk moet daar een logisch advies uit komen.”
Je hebt veel ervaring als gemeentesecretaris. Wat neem je daarvan mee?
“In ieder geval het analytisch denken. Daarnaast heb ik mensen in mijn netwerk die dit vaker hebben gedaan. Die hebben mij gevraagd en ongevraagd benaderd met advies. Bovendien heb ik zelf rondgebeld. Je moet nooit te eigenwijs zijn om te denken: dat doe ik wel even. Dan word je minder verrast."
Welke tips heb je gekregen?
"Om het met zijn tweeën te doen, ook iemand voor de verslaglegging, en om een duidelijk procesvoorstel te hebben, zodat voor iedereen duidelijk is wat het plan van aanpak is. Verder draait het vooral om goed luisteren en de juiste vragen stellen: Waar staan de piketpalen? Wie wil met wie verder? Dat moet je eerst weten voordat je in oplossingen gaat denken. "
Wat vind je zelf belangrijk in dit proces?
“Dat de burgemeester goed aangehaakt blijft. Die moet straks met het nieuwe college samenwerken. De burgemeester heeft geen stem in de formatie, maar moet wel op de hoogte blijven en kan in gesprekken opvattingen hebben. Het is onverstandig om daar doof voor te zijn.”
Je schreef mee aan het boek ‘Alles is mogelijk’. Geldt dat ook voor deze formatie?
“Rekenkundig is er veel mogelijk. Kernachtig Wijchen heeft 10 van de 27 zetels, dus zonder hen kan het ook, maar waarschijnlijk is het niet. De hamvraag is: geeft de uitslag aanleiding tot verandering of kan continuïteit ook? En wie staan dicht bij elkaar? Rekenkundig is veel mogelijk, maar het is niet alleen een zakelijke aangelegenheid. Politiek is en blijft mensenwerk.”
Hoe kijk jij naar de uitslag van de verkiezingen?
“Ik zie dat behoorlijk wat partijen hetzelfde aantal zetels hebben behouden. Er is een nieuwe partij bijgekomen en het CDA heeft zetels verloren. Dat zijn op zich geen wereldschokkende veranderingen, maar ze zijn wel relevant."
Kan ik daaruit opmaken dat je géén duidelijke boodschap ziet van de kiezer?
“Mijn rol is om die vraag te stellen. Wat mij opvalt is dat veel partijen hetzelfde aantal zetels hebben gehouden. Er is wel een partij die zich duidelijk heeft geprofileerd, bijvoorbeeld op het azc en het stoppen van de samenwerking met Druten. De vraag is: zijn dat breekpunten of is er ruimte voor compromissen?”
Een voortzetting van de huidige samenwerking lijkt voor de hand te liggen. Wordt het een gevalletje: ze dronken een glas, deden een plas en alles bleef zoals het was?
“Dat zou kunnen, maar het is veel te vroeg om dat nu al te concluderen. Mijn opdracht is juist om te onderzoeken hoe partijen de uitslag interpreteren. Is er voldoende ruimte om door te gaan op dezelfde voet, of zegt de uitslag dat het anders moet? Dat ga ik ophalen. Kernachtig heeft als grootste partij daarin een belangrijke stem.”
Wanneer staat er een nieuw
college?
“In april, wellicht al halverwege april zal duidelijk worden welke partijen samen verder gaan. Daarna volgt het coalitieakkoord en de verdeling van de rollen. Mijn verwachting is dat in mei het nieuwe college en het coalitieakkoord bekend zijn."