De formatie begint: waar gaat het heen?
PolitiekDe stemmen zijn geteld, de eerste reacties zijn gegeven en de blik verschuift vooruit. Een week na de gemeenteraadsverkiezingen staat Wijchen aan de vooravond van een nieuwe fase: de verkenning naar een coalitie. Aan Jos van der Knaap de taak om te peilen welke samenwerking kansrijk is.
Door Lars Regeer
Zoals gebruikelijk neemt de grootste partij het initiatief. Kernachtig Wijchen kwam ondanks een verlies van bijna drie procent opnieuw als winnaar uit de bus, met tien zetels. Lijsttrekker en wethouder Geert Gerrits zette namens de partij de eerste stap richting coalitievorming.
Op verzoek van Kernachtig gaat Van der Knaap als onafhankelijk verkenner in gesprek met alle partijen. De Wijchenaar kent het gemeentelijke speelveld goed: hij was jarenlang gemeentesecretaris in Wijchen en werkte recent nog als griffier in Gennep en docent bestuurskunde. Inmiddels is hij met pensioen en niet verbonden aan een politieke partij.
Tekst gaat verder onder de foto.
Verkenner Jos van der Knaap
Opvallend is dat Gerrits dit keer zelf niet de gesprekken leidt, zoals bij eerdere formaties. Die keuze volgt uit een breed gedragen wens, zegt hij. Gepasseerd voelt hij zich niet. “Het gaat niet om mij, maar om een zorgvuldig proces.”
Welke kant gaat het op?
Hoewel voortzetting van de huidige coalitie voor de hand ligt, gezien de partijen de afgelopen jaren goed konden samenwerken, wil Gerrits daar nog niet op vooruitlopen. Volgens hem begint de verkenning met een blanco vel. “Niet alle partijen zijn even groot, maar wel gelijkwaardig.”
Als er recht zou worden gedaan aan de uitslag zouden Kernachtig Wijchen, Hart voor Wijchen en GL-PvdA in een coalitie stappen. Deze partijen behaalden de meeste zetels. Op basis van de inhoudelijke verschillen lijkt die optie op voorhand kansloos. Tijdens de campagne klonk tevens stevige kritiek op Hart voor Wijchen, onder meer vanwege het standpunt over het tegenhouden van het azc, terwijl de raad hier al een besluit over heeft genomen.
Tegelijkertijd sluiten deze partijen elkaar formeel nog niet uit. Geert Gerrits zegt daarover: “De kiezer heeft altijd gelijk, dat is het vertrekpunt. De inhoud en samenwerken met een goed team staan voorop bij ons bij het vormen van een coalitie. De overeenkomsten, verschillen en breekpunten zullen tijdens de gesprekken duidelijk worden.”
Iedereen wil aan tafel
De partijen positioneren zich intussen nadrukkelijk. De VVD ziet kansen om opnieuw te besturen, nieuwkomer Emilia presenteert zich van meet af aan als bestuurspartij en D66 wijst erop dat zij de enige landelijke partij zijn die winst heeft geboekt. Het CDA nuanceert op zijn beurt het verlies (zie pagina 5), terwijl Hart voor Wijchen spreekt van een duidelijk mandaat van de kiezer en GL-PvdA met de samenvoeging meer in de melk te brokkelen heeft.
De politieke puzzel lijkt alles overziend complexer dan voorgaande jaren. “Het wordt een stevige opgave,” erkent Gerrits. “De meeste verschillen zijn overbrugbaar, maar niet alles. Wijchen staat erom bekend dat partijen in goede sfeer met elkaar in gesprek gaan. Laten we dat weer waarmaken.”
Hoe verloopt het formatieproces?
De eerste verkennende gesprekken staan gepland op vrijdag 27 maart. In die ronde geven alle partijen hun visie op de uitslag en hun rol. Daarna volgt een tweede ronde waarin inhoudelijk wordt doorgepraat. Op basis daarvan brengt Van der Knaap advies uit over een haalbare coalitie. Vervolgens begint de formatie, waarin partijen die willen samenwerken afspraken maken en wethouders worden voorgedragen. Tot die tijd draait alles om één vraag: welke partijen vinden elkaar - en op welke voorwaarden?