Van stem tot bestuur: zo werkt de gemeentepolitiek
Alles wat je moet weten over de gemeenteraadsverkiezingen
Volgende maand mogen de inwoners weer richting de stembus. Deze keer niet voor de landelijke verkiezingen, maar voor de lokale: de gemeenteraadsverkiezingen. Maar wat doet de gemeenteraad eigenlijk, en waarom zijn deze verkiezingen zo belangrijk?
Door Milan Sanders
Bij de gemeenteraadsverkiezingen kiest u de leden van de gemeenteraad in uw gemeente. De gemeenteraad beslist over plannen en regels in Wijchen, bijvoorbeeld over afval, verkeer en woningbouw. De kandidaten met de meeste stemmen komen als raadslid in de gemeenteraad. Raadsleden bepalen de hoofdlijnen van het lokale beleid, controleren het college van burgemeester en wethouders en vertegenwoordigen de belangen van de inwoners. U wordt dus door deze mensen vertegenwoordigd. Stemmen is daarom erg belangrijk.
Het bepaalt namelijk ook indirect het college voor de komende vier jaar. Na de verkiezingen gaan de gekozen partijen onderhandelen om een coalitie te vormen: een combinatie van partijen die samen een meerderheid hebben in de raad. Deze coalitiepartijen dragen wethouders voor. De gemeenteraad stemt vervolgens over deze voorgedragen wethouders, waardoor het college ontstaat. De burgemeester staat hier los van: hij of zij is voorzitter van het college en wordt niet direct gekozen, maar voor zes jaar benoemd door de Kroon.
Het verschil
Wat is dan eigenlijk het verschil tussen het college en de gemeenteraad? Dat zit vooral in hun rol binnen het gemeentebestuur. De gemeenteraad kun je zien als het ‘parlement’ van de gemeente: de raad vertegenwoordigt de inwoners, stelt het beleid vast en bepaalt de financiële kaders. Daarnaast controleert de raad of het college zijn werk goed uitvoert.
Het college van burgemeester en wethouders vormt het dagelijks bestuur van de gemeente en is te vergelijken met de ‘regering’. Het bestaat uit de burgemeester (die voorzitter is) en de wethouders. Die worden door de raad benoemd, meestal vanuit de coalitiepartijen. Het college voert de besluiten van de raad uit, bereidt nieuwe voorstellen voor, beheert de gemeentelijke financiën en zorgt voor de uitvoering van wetten en regels.
De kern van dit zogenoemde dualisme is dat de raad bepaalt wat er moet gebeuren en waarom, terwijl het college verantwoordelijk is voor hoe dat beleid in de praktijk wordt uitgevoerd. Kort gezegd: de gemeenteraad beslist en controleert, het college voert uit en bestuurt dagelijks.
Wie zitten er momenteel in de raad?
Momenteel is de Wijchense raad het sterkst vertegenwoordigd door Kernachtig Wijchen. Deze partij heeft tien zetels en dus tien mensen in de gemeenteraad. Renate Loermans is daar de fractievoorzitter. Het CDA staat op plek twee en beschikt over vijf zetels. Björn Derksen is daar de huidige fractievoorzitter. De Wijchense VVD beschikt over drie zetels, met Alice Peters-Vroom als fractievoorzitter. Hart voor Wijchen (voorheen Wijchen Lokaal) heeft eveneens drie zetels; Dave Herms is daar de fractievoorzitter.
Dan volgen de partijen met twee zetels. Een daarvan is GroenLinks, met Henry Tiemessen als fractievoorzitter. De PvdA is de volgende in dat rijtje, met Titus Burgers als fractievoorzitter. Tot slot is er nog D66, waar Maikel Lukkezen de fractievoorzitter is.
Wat gaat er veranderen?
Een aantal dingen zullen er na maart hoe dan ook anders uitzien. De partijen GroenLinks en PvdA zijn namelijk, net als op landelijk niveau, samengevoegd. Dat wordt één partij. Verder verwelkomen we mogelijk twee (nieuwe) partijen: Hart voor Wijchen en Emilia zullen voor het eerst onder deze namen te zien zijn op het stembiljet. Ook de lijsttrekkers zien er anders uit dan vier jaar geleden. Weet u nog niet wie dat zijn? In een eerdere editie van dit weekblad staat een uitgebreid overzicht, te vinden op
www.weekblad-wegwijs.nl.