Monique won de strijd tegen de letters - en vond zichzelf terug
Human interest“Of dit de gelukkigste periode uit mijn leven is? Nee, dat was het moment dat mijn kinderen werden geboren. Maar dit is wél de eerste keer dat ik helemaal mezelf ben. Nu ben ik écht Monique Schraven.”
Door Lars Regeer
Een kwartier na deze uitspraak sta ik enigszins overrompeld in het klaslokaal van ‘t Mozaïek, waar het ROC lessen geeft aan mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en rekenen. Alsof ze bij de koffieautomaat haar weekend doorneemt, vertelt Monique mij haar levensverhaal. Een verhaal over misbruik in haar jeugd, schuldproblemen door moeite met de taal, de lange weg omhoog én het moment waarop ze zichzelf en haar geluk terugvond.
Het is half twee wanneer ik met een blaadje met vier vragen de trap oploop richting het ROC-lokaal. In mijn agenda staat een interview met taalambassadeur Monique. Taalambassadeurs zijn oud-cursisten die anderen stimuleren om iets te doen aan laaggeletterdheid. Door beleid aan te scherpen, communicatie te vereenvoudigen of simpelweg door mensen te motiveren een cursus te volgen. Vier vragen, een kort gesprek, en dan weer door. Dacht ik. Maar zodra Monique begint te vertellen, merk ik dat één A4’tje veel te weinig is.
“Vorig jaar las ik voor het eerst een boek.”
“Ik ben al sinds negen uur vanochtend bezig,” zegt de rasechte Nijmeegse, die in diverse Wijchense wijken heeft gewoond. “Ze wilden een campagnefilmpje opnemen om mensen te stimuleren hun basisvaardigheden te verbeteren. Ik moest doen alsof ik er niets van snapte. Prima joh, weer een ervaring rijker. Het hoort erbij. Als taalambassadeur geef ik interviews en gastlessen. Mensen moeten beter begrijpen wat het is om moeite te hebben met lezen en schrijven. Blijkbaar ben ik daar geschikt voor.”
Monique weet waar ze over praat. Zelf kampte ze jarenlang met moeite met lezen en schrijven. “Vorig jaar las ik voor het eerst een boek. Op mijn 51ste. Het dagboek van Anne Frank.”
Monique’s verhaal begint in haar jeugd. “Ik heb een moeilijke tijd gehad,” vertelt ze rustig. “De vriend van mijn oma heeft mij op achtjarige leeftijd misbruikt. Dat heeft mij jarenlang in angst gehouden. Vaak als ik mee ging naar voetballen zat ik tussen de mannen. Mijn grootste angst. Ik krijg nog rillingen als ik eraan denk.”
Die periode had grote gevolgen. “Ik kon me op school niet goed concentreren en liep achterstanden op. Jarenlang dacht ik dat het mijn eigen schuld was. Ik voelde me een slachtoffer en koos daardoor verkeerde relaties en verkeerde wegen. Maar op een gegeven moment dacht ik: ‘Kom op, Monique. Schouders eronder’. Vanaf dat moment ben ik gaan knokken.”
Dat knokken was nodig. Want het niet goed kunnen lezen zorgde voor kleine maar ook grotere moeilijkheden. “Als ik mijn kinderen voorlas, verzon ik de verhalen. Ik had één verhaaltje in mijn hoofd en dat vertelde ik steeds opnieuw. Tot ze zelf konden lezen en vroegen waarom mijn verhaal nooit klopte. Dan zei ik: ‘Mama kan wat minder goed lezen’. Ik schaamde me daar niet voor, het was gewoon zo.”
Maar lastig was het wel. “Ik heb eens per ongeluk twee keer een uitkering aangevraagd, omdat ik een formulier verkeerd invulde. Alles wat ik te veel kreeg, moest ik terugbetalen. Dan word je wel even moedeloos.”
“Ik werd ‘veroordeeld’ om taallessen te volgen. Dat klinkt streng, maar het is het beste wat me is overkomen.”
De ommekeer kwam bij de rechter. “Ik werd ‘veroordeeld’ om taallessen te volgen. Dat klinkt streng, maar het is het beste wat me is overkomen. Daar wezen ze me op hulp. Sommige lessen heb ik wel tien keer overgedaan, maar ik heb ze allemaal gehaald.”
En nu? Nu lacht het leven haar toe. “Ik heb al mijn schulden afgelost en zit helemaal op mijn plek bij mijn huidige werkgever, in de zorg. Ik heb diverse certificaten gehaald en volg een mbo-opleiding om mij verder te ontwikkelen. Hier wil ik in door blijven groeien.”
Ook privé heeft ze haar draai gevonden. “Ik koos vroeger nooit voor de prins op het witte paard, maar voor, tja… de lul die eronder hing,” zegt ze met een lach. “Nu heb ik wél een prins. De puzzelstukjes vallen eindelijk in elkaar. En dat gun ik iedereen die in dezelfde situatie zit als ik destijds.”
Monique wil vooral een boodschap meegeven: “Of je nou zelf moeite hebt met lezen, schrijven, rekenen, de computer of iemand kent die ermee worstelt: zoek hulp, bied hulp, praat erover. Er kan zóveel veranderen als je die eerste stap zet.”
Meer informatie
Wil je meer weten over de Week van Lezen en Schrijven, taallessen, hulp bij basisvaardigheden of het werk van taalambassadeurs? Kijk dan op www.digitaalhuiswijchen.nl of www.lezenenschrijven.nl