Weet u al op wie u gaat stemmen? Dit zeiden de lijsttrekkers in het verkiezingsdebat

Nog iets minder dan een week en dan mag de Wijchenaar naar de stembus. In theater ’t Mozaïek kruisten de lijsttrekkers van zeven partijen gisteravond de degens tijdens het verkiezingsdebat. Over onderwerpen als windmolens, parkeren, de Kasteeltuin en de gemeentelijke belastingen liepen de meningen geregeld uiteen. Hoe verliepen de discussies? Hieronder een overzicht van de belangrijkste momenten.

Alle partijen waren vertegenwoordigd. Aan het debat namen deel: Geert Gerrits (Kernachtig Wijchen), Titus Burgers (PvdA-GroenLinks), Bea Schouten (CDA), Anouk van Dam (VVD), Maikel Lukkezen (D66), Dave Herms (Hart voor Wijchen) en Pim Verbeeten (Emilia).

De spelregels
De lijsttrekkers gingen één-op-één met elkaar 8 minuten lang in debat aan de hand van een stelling. Andere deelnemers konden tijdens het debat één keer ‘inbellen’ om zich in de discussie te mengen. Na iedere stelling kreeg ook het publiek in de zaal de kans om te stemmen.

Stelling 1: Wijchen moet meer windmolens plaatsen in de gemeente

De aftrap is voor Titus Burgers (PvdA-GroenLinks) en Geert Gerrits (Kernachtig Wijchen). Volgens Burgers zijn extra windmolens nodig om energieneutraal te worden. “Anders gaat Wijchen het niet redden.”

Gerrits wijst erop dat de gemeente al bijdraagt met drie windmolens op bedrijventerrein Bijsterhuizen. “We hoeven niet de groenste jongen van de klas te zijn. Bovendien komt er een groot hoogspanningsstation. Een tweede windpark vinden wij een stap te ver.”

Burgers benadrukt dat er afspraken zijn gemaakt met de provincie. “Er zijn altijd redenen om het niet te doen. Als we van fossiele energie af willen en zelf de regie willen houden – voordat de provincie ingrijpt – moeten we onze nek uitsteken. U zegt voor degelijk beleid te staan, ik noem het behoudend.”

Gerrits erkent dat die afspraken bestaan, maar plaatst er een kanttekening bij. “Toen was nog niet bekend dat dat hoogspanningsstation er zou komen. Daarmee leveren we al een bijdrage aan de energietransitie. Het station wordt zo groot als vijftig voetbalvelden. Wijchen moet doen wat nodig is, maar ook realistisch blijven.”

Publiek: 65 procent is het oneens met de stelling.

Stelling 2: Bij toewijzing van sociale huurwoningen moeten woningzoekenden uit de eigen gemeente voorrang krijgen

Bea Schouten (CDA), Maikel Lukkezen (D66) en Titus Burgers (PvdA-GroenLinks) reageren op deze stelling. Opvallend: alle drie keren zich tegen het idee van voorrang voor eigen inwoners.

Lukkezen noemt het zelfs “discriminatie”. Burgers vindt dat extra beperkingen niet helpen bij het oplossen van het woningtekort. Schouten wijst op regionale afspraken. “Iedereen in de regio mag zich op woningen inschrijven.”

De debatleider merkt op dat het CDA in de stemwijzer juist vóór de stelling leek te zijn. Volgens Schouten is dat “een misverstand”.

Publiek: 55 procent is het oneens met de stelling.

Stelling 3: Parkeren blijft koste wat het kost gratis

Opnieuw staat Titus Burgers tegenover een opponent, ditmaal Anouk van Dam (VVD). Van Dam pleit voor gratis parkeren. “Veel mensen komen met de auto boodschappen doen. Gratis parkeren trekt bezoekers naar het centrum en daar profiteren ondernemers van.”

Burgers werpt tegen dat parkeren nooit echt gratis is. “Iedereen betaalt eraan mee. Mijn moeder heeft geen auto, maar betaalt wel mee aan de parkeergarage die gebouwd wordt. Parkeren is hartstikke duur. De vraag is: wie betaalt de rekening?” Hij suggereert een systeem waarbij inkomsten weer terugvloeien naar ondernemers, vergelijkbaar met de reclamebelasting.

Van Dam herhaalt dat ze niets ziet in betaald parkeren invoeren. “Kijk naar Dukenburg. Toen daar betaald parkeren werd ingevoerd, liep het winkelcentrum leeg. En ondernemers betalen al genoeg.”

Lukkezen (D66) mengt zich in het debat. Volgens hem moet het centrum vooral aantrekkelijker worden voor voetgangers en fietsers. “Met minder parkeerplaatsen kun je het misschien wél gratis houden.”

Publiek: 70 procent is het eens met de stelling.

Stelling 4: De kasteeltuin wordt niet gebruikt voor evenementen maar voor recreatie en natuur

Tekst gaat verder onder de foto.

Pim Verbeeten (Emilia), Anouk van Dam (VVD) en Bea Schouten (CDA) gaan met elkaar in discussie. Dit onderwerp speelt al langer in de gemeenteraad: hoe combineer je natuur met evenementen?

Verbeeten werpt de vraag op: hoe ver wil je gaan met het belasten van de kasteeltuin? “Ik denk dat Emilia zich zou omdraaien in haar graf als we zo doorgaan.” Hij vindt dat inwoners nadrukkelijker bij het besluit betrokken moeten worden. Daarmee raakt hij meteen een breder punt van zijn partij: meer participatie bij belangrijke beslissingen. ‘De wetenschap is duidelijk over dit punt dat we niet zo door kunnen gaan met alle evenementen.’

Van Dam waarschuwt dat de Kasteeltuin geen museum moet worden. “In een museum ben je stil. Hier kun je recreëren. We moeten blijven genieten van evenementen, maar ook goed voor de bomen zorgen. Als we alleen de natuur voorop stellen dan kan het houden van evenementen nergens meer. De mens gaat voor de Wijchense VVD voorop.”

Schouten vindt dat beide partijen geen duidelijke keuze maken. “Alles heilig verklaren kan niet. Het kan niet allemaal meer samen. Wij willen een duidelijke visie: wat kan nog wel en wat niet? Voor de bomen moeten we echt gaan staan. Dat doen wij als CDA.” Ze wijst erop dat er vijf jaar geleden nog geen kermis in de Kasteeltuin was. “Evenementen zullen zich ook moeten aanpassen.”

Publiek: 61 procent is het oneens met de stelling.

Stelling 5: Wijchen moet in 2040 klimaatneutraal zijn, ook als dat om extra investeringen vraagt van inwoners en ondernemers

Dave Herms (Hart voor Wijchen) en Maikel Lukkezen (D66) gaan dit debat met elkaar aan.

Volgens Lukkezen is het doel haalbaar als iedereen bijdraagt. “Verduurzamen kan bovendien goed zijn voor de eigen portemonnee.”

Herms vindt de ambitie te hoog. “2050 is volgens de VN de norm. Wij zetten liever in op innovatie, zoals waterstof en kleine kerncentrales. Dat is de energie van de toekomst.”

Lukkezen reageert scherp. “U bent wel erg hard voor Wijchen. Dit klinkt als wachten op sprookjes. Als we blijven uitstellen, krijgen onze kinderen daar later last van. We moeten nu actie ondernemen en niet wachten op innovaties.” 

Lukkezen somt vervolgens op wat er allemaal kan gebeuren, van woningen verduurzamen tot het verplichten van bedrijven van het aanbrengen van zonnepanelen. Herms waarschuwt juist voor extra regels voor ondernemers. “Kijk naar Nijmegen, waar emissievrije zones het ondernemers lastig maken. Wij kiezen voor een realistische route.”

Lukkezen sluit af: “Politiek moet ambitie tonen. Soms mislukt er iets, maar je komt wel verder.”

Publiek: 54 procent is het oneens met de stelling.

Stelling 6: De maximumsnelheid moet binnen de bebouwde kom naar 30 km per uur

Twee puur lokale partijen kruisen de degens bij deze stelling: Geert Gerrits (Kernachtig Wijchen) neemt het op tegen Pim Verbeeten (Emilia).

Volgens Gerrits is het onhaalbaar om overal 30 kilometer per uur in te voeren. In woonwijken gebeurt dat al, zegt hij. Op andere wegen levert het problemen op voor het openbaar vervoer en het kost bovendien veel geld om wegen opnieuw in te richten.

Verbeeten ziet wel degelijk plekken waar een lagere snelheid de verkeersveiligheid kan verbeteren. Hij noemt onder meer de omgeving van Abersland, waar veel scholieren oversteken. “Dat hoeft niet duur te zijn,” zegt hij. “Soms is het een kwestie van borden verplaatsen. Langzamer verkeer verkleint de kans dat een fietser overlijdt bij een aanrijding.”

Gerrits verbaast zich over het feit dat zijn opponent “opeens botsdeskundige is geworden.” Ook vindt hij dat Verbeeten de stelling ontwijkt. “Die gaat over overal 30 kilometer per uur. U bent niet duidelijk voor de inwoner.”

Publiek: 89 procent is het oneens met de stelling.

Stelling 7: Een verhoging van de OZB is nodig om voorzieningen in Wijchen in stand te houden

De laatste stelling van de avond gaat over de gemeentelijke financiën. Pim Verbeeten (Emilia), Dave Herms (Hart voor Wijchen) en Bea Schouten (CDA) mengen zich in het debat.

Het CDA wil de OZB in principe niet verhogen, maar sluit het niet uit als het nodig is voor belangrijke voorzieningen. “Met mate en verantwoord,” aldus Schouten.

Herms draait liever niet aan de OZB-knop. Zijn partij ziet meer in besparen. “Lage lasten gaan voor voorzieningen,” legt de debatleider hem de woorden in de mond. Herms knikt instemmend.

Pim Verbeeten verschijnt vervolgens met een kilo restafvalzakje op het podium. Daarmee verwijst hij naar het project Weet wat je achterlaat, dat de gemeente volgens hem 80.000 euro heeft gekost. “Misschien moeten we daar eens mee stoppen. Dan heb je die OZB-discussie niet nodig.”

Schouten reageert fel op dat voorbeeld. “De wereld is niet zo simpel. Als gemeente maak je voor veel zaken geld vrij, ook voor preventie. En ja, dat gaat soms niet zoals je zou willen dat het ging. Dan moet je dat daarna vooral niet meer doen. Wat ik vooral hoor – of eigenlijk niet hoor – is dat voorzieningen niet vooropgesteld worden bij jullie. Mensen willen dat Wijchen op orde is, ze willen dat het sportpark er komt, dat het zwembad er komt. Dan heb je aan 80.000 euro incidenteel geld helemaal niets.”

Verbeeten haakt daarop in en stelt dat de gemeente meer grip op de uitgaven moet houden. “Wat heeft de verlichting die uitging zonder participatie in de Woezik wel niet gekost? Bij plannen die veel geld kosten en helemaal niets opleveren moet je durven zeggen: tot hier en niet verder, we houden ons bezig met dingen die er toe doen. Veel kosten kun je vermijden door mensen goed te betrekken.”

Herms voegt daar nog aan toe dat Wijchen geen “uitgeefgemeente” moet worden. “Mensen worden al hard genoeg in hun portemonnee geraakt.”

Schouten krijgt nog de kans om te reageren op Verbeeten. Ze wijst erop dat het bij de verlichting om een pilot ging. “Dat was vooraf ook duidelijk, juist om uiteindelijk een flinke besparing te boeken door alles ledverlichting te maken.” Op de vraag van de debatleider voor welke voorzieningen een belastingverhoging eventueel acceptabel zou zijn, noemt Schouten de bibliotheek als voorbeeld.