Wannabe-Wijchenaren kunnen voortaan op les

Je kunt hier tientallen jaren wonen, vrijwilligerswerk doen en het lokale verenigingsleven draaiende houden. Toch voelen veel inwoners van Wijchen die van buiten kwamen zich geen ‘echte Wijchenaar’. Met een cursus over het DNA van het dorp proberen enkele betrokken inwoners die ongrijpbare lokale identiteit nu tastbaar te maken.

Door Lars Regeer

Tijdens de presentatie van het boek “Alles is Mogelijk”, over de recente geschiedenis van Wijchen, legt mede-auteur Jos van der Knaap het publiek de vraag voor wie zich daadwerkelijk Wijchenaar voelt. Even blijft het stil, waarna slechts enkele handen aarzelend omhoog gaan. Het moment maakt zichtbaar wat veel betrokkenen herkennen: zelfs inwoners die al jaren in het dorp leven en zich inzetten voor de gemeenschap, twijfelen of ze zichzelf die titel mogen geven.

Volgens de initiatiefnemers raakt dat precies aan een breder gevoel dat in het dorp leeft. Mensen die van buiten komen, maar al lang meedraaien in het verenigingsleven en het vrijwilligerswerk, blijven toch hangen in de categorie ‘import’. Voor hen komt er nu een cursus: een inburgeringstraject voor wannabe-Wijchenaren.

Aan tafel in cultureel centrum ‘t Mozaïek, dat ook wel de “huiskamer van Wijchen” wordt genoemd, ontspint zich vervolgens een gesprek over afkomst, verbondenheid en lokale identiteit. Het onderscheid tussen geboren Wijchenaren en nieuwkomers wordt daarbij met zelfspot benoemd. “Eigenlijk zouden wij aan die kant van de tafel moeten zitten,” grappen Willeke Guelen en Gerard Hendriks tegen hun tafelgenoten Jos van der Knaap en Vincent Cantrijn.

Van der Knaap, geboren in Bennekom, kent de relativering inmiddels. “In de kroeg hoor je vaak genoeg: wat bemoei je je ermee, gij bin nie van hier,” zegt hij.

Maar wat maakt iemand dan tot Wijchenaar? Is het een kwestie van geboortegrond, dialect of deelname aan lokale tradities? “Als je hier ingeschreven staat,” zegt Guelen. “Je moet wel weten wie Zus van Ewijk is,” vult Hendriks aan. “Volgens sommige zelfbenoemde Wijchenaren ben je het pas als je op kermismaandag naar de tent gaat,” zegt Van der Knaap.

Voor Cantrijn laat het begrip zich moeilijk afbakenen. “Het is eigenlijk iets ongrijpbaars. En het is zeker niet aan ons om daarover te oordelen. Maar we willen mensen wel een handvat geven om tot dat selecte gezelschap te komen.”

Voor het boek interviewde hij 24 mensen die zich volgens hem met hart en ziel voor Wijchen hebben ingezet. Onder hen was een vrouw die zich al vijftig jaar inzet voor de protestantse gemeente. Op de vraag of zij zichzelf Wijchenaar vond, antwoordde ook zij aarzelend. “Voor mij was het klip-en-klaar,” zegt Cantrijn. “Het hoofdstuk over haar kreeg de titel: ‘Wijchenaar met een hoofdletter W’.”

De cursus moet die onzekerheid met een knipoog tegemoet treden. Onder de titel “Op zoek naar het DNA van Wijchen” worden vanaf september lezingen georganiseerd in de bibliotheek. Verschillende sprekers belichten elk een aspect van de lokale geschiedenis en gemeenschap. Conrad Sommerdijk spreekt over de sportwereld, Rob Jeurissen over de politiek en voormalig burgemeester Gosse Noordewier over de burgemeesters van Wijchen. Buby den Heeten behandelt de ontwikkeling van Bergharen, Hernen en Leur. En ook de initiatiefnemers verzorgen bijdragen vanuit hun eigen expertise. “Voor iedereen zit er wel iets tussen,” zegt Van der Knaap.

Voor de eerste editie zijn vijftig plaatsen beschikbaar. De bijeenkomsten kosten tien euro per avond. Deelnemers ontvangen na afloop een certificaat en een exemplaar van het boek “Wijchen. Geschiedenis in 7 seconden”. Nadere details over de inschrijving volgen nog.

Of zo’n certificaat iemand ook echt meer Wijchenaar laat voelen, valt nog te bezien. Maar het levert in elk geval een mooi weerwoord op voor wie ooit nog te horen krijgt dat hij of zij ‘niet van hier’ is. Willeke Guelen, lachend: “Dan kun je de bal terugkaatsen en vragen: kun je jouw certificaat even laten zien?”