Het dak van de Arcus ligt vol zonnepanelen                                                                     Foto: Dick Vogelzang
Het dak van de Arcus ligt vol zonnepanelen Foto: Dick Vogelzang

Twee mogelijke routes voor Wijchense energietransitie

Algemeen

Afgelopen donderdag vond in het kasteel een informatiebijeenkomst plaats over de uitdagingen die Wijchen te wachten staan rondom energietransitie. Bezoekers werden geïnformeerd over de twee paden die Wijchen kan bewandelen richting een duurzame toekomst. Welke Lokale Energie Strategie (LES) de gemeente kiest daar zal de raad zich over gaan buigen.

Door Matthijs Loermans

De aanleiding voor deze avond gaat eigenlijk een aantal jaren terug: 2015. Toen sloot Nederland, samen met bijna alle andere landen van de wereld in Parijs het klimaatakkoord. Het doel? Opwarming van de aarde beperken tot 1,5 graad Celsius. Dat doel is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten die aantonen dat een opwarming van meer dan anderhalve graad slecht zou zijn voor onze leefomgeving: Extreme weersomstandigheden, een stijgende zeespiegel en een afbraak van biodiversiteit. Om dat te voorkomen of op z’n minst zoveel mogelijk in te perken heeft Nederland zich ten doel gesteld in 2030 55% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. Daarnaast gaat het Nationale Klimaatakkoord uit van 100% duurzaam opgewekte energie in 2050. Zoomen we van al deze landelijke ambities verder in op specifiek Wijchen dan zien we een gemeenteraad die in het coalitieakkoord 2022-2026 de ambitie voor een duurzame, energieneutrale toekomst uitspreekt. Daarmee schaart de gemeente zich achter de landelijke doelstellingen.

In referentiejaar 1990 was de Wijchense uitstoot 247 kiloton. In 2030 moet dat 111 kton zijn. Met de huidige manieren waarop Wijchen energie bespaart in het achterhoofd moet er tussen nu en 2030 nog 125 kiloton aan CO2-uitstoot verminderd worden. Ter illustratie: Dat is ongeveer het energieverbruik van 34.375 huishoudens. Het ingewikkelde aan dit hele vraagstuk is dat om de ambitie van 100% duurzame opgewekte energie in 2050 te realiseren je eerst moet weten hoeveel energie je in de tussentijd gaat gebruiken en dit wordt beïnvloed door diverse factoren. In 2021 verbruikte Wijchen 641 terajoule aan elektriciteit en 1630 tj aan warmte. 1 terajoule staat gelijk aan het jaarlijkse energieverbruik van ongeveer 30 huishoudens.

Extra woningen en netcongestie

De grootste uitdaging voor Wijchen ligt bij het rekening houden met de groei die wij als gemeente hier doormaken. Tot en met 2050 zijn er nog geen exacte aantallen maar alleen al tot en met 2030 is reeds bekend dat er minstens 2.144 woningen bij gaan komen. Allemaal huishoudens die energie verbruiken, elektronische apparaten hebben, waarschijnlijk een auto voor de deur hebben en dus CO2 uitstoten. Een andere belemmering is het gebrek aan capaciteit op het energienet, iets wat momenteel bijvoorbeeld speelt bij het zonnepark aan de Bankhoef. Dit heet netcongestie: De vraag naar energie is groter dan de capaciteit van het net. Om dit aan te pakken moet de gemeente voorsorteren op een goede mix aan energiebronnen. Windmolens kunnen bijvoorbeeld sneller aansluiting vinden op het net maar de bouw van een windpark duurt echter gemiddeld tussen de 5 en 8 jaar. Andere mogelijke energiebronnen die in de toekomst benut kunnen worden zijn kernenergie, groen gas en waterstof. Hier zijn al initiatieven voor die de gemeente mogelijk gaat steunen.

Keuze uit twee routes

Op de avond werden twee routes geschetst: Route 1 voert het huidige beleid uit en niks meer dan dat. Daarmee reduceer je uiteindelijk 85 kiloton maar dat is niet genoeg: er zal nog 40 kiloton verminderd moeten worden. Route 2 is iets ambitieuzer en probeert het ‘gat’ in de reductie terug te brengen naar zo’n 31 kiloton. Om dit te realiseren moet er bijvoorbeeld een verdubbeling in de opwekking van hernieuwbare energie plaatsvinden. Daarvoor zijn 5 tot 6 windparken of 95 hectare aan zonnepark nodig. Dat in beide routes de doelstelling niet volledig behaald wordt komt onder andere door een aantal ontwikkelingen in Wijchen door de jaren heen: De komst van industrieterrein Bijsterhuizen en de bouw van Kerkeveld en de Huurlingsedam. De gemeente schetst ook een vergezicht waarin zij de doelstellingen wel halen maar daar zijn op dit moment niet op alle vlakken de middelen voor.