Jan Troost had het laatste woord op zijn eigen uitvaart

Afgelopen zaterdag was De Lindenberg in Nijmegen het decor van een ‘prematoriumparty’. Wijchenaar Jan Troost, die zich sinds zijn veertiende inzet voor mensen met een handicap, proostte daar in een ziekenhuisbed op zijn eigen uitvaart. ‘Omdat het leven gevierd moet worden en je dat het beste kan doen als je er zelf nog bent’. 

Door Lars Regeer

Van jongs af aan liggen zijn mentale en fysieke toestand mijlenver uit elkaar. Als de altijd opgewekte Troost de fysieke gesteldheid van zijn humeur zou hebben, was hij nooit ziek.

De werkelijkheid is anders. Hij is geboren met Osteogenesis Imperfecta, een aandoening waarbij je snel je botten breekt. Hij zou niet ouder worden dan 28 jaar, vertelden de artsen hem. In 2021 kreeg hij een herseninfarct. Bij de pakken neer zitten deed hij nooit, hij zoekt altijd de geneugten des levens weer op. ‘Een manier van overleven’, noemde hij het in een eerder interview. 

Afgelopen 3 april, op zijn verjaardag, kreeg hij te horen dat hij uitgezaaide slokdarmkanker had waar niets meer aan te doen was. Ook nu bleef hij optimistisch. Hij besloot om een feestje te maken van zijn uitvaart, maar wel nu hij er nog is, zodat hij kon horen wat mensen over hem zouden zeggen. 

Afgelopen zaterdag was het zover en was De Lindenberg in Nijmegen het decor van deze ‘prematoriumparty’, zoals hij het zelf noemt. Vrienden, kennissen en andere dierbaren spraken met lof over zijn markante persoonlijkheid en jarenlange inzet voor gelijke behandeling van mensen met een beperking. Hij was voorzitter van de Chronisch Zieken en Gehandicapten Raad, adviseur van het VN Verdrag, lobbyist in Den Haag maar bovenal activist. Hij organiseerde tal van acties om mensen bewust te maken, vaak met een humoristische inslag door in opvallende outfits te verschijnen. Zijn eerste succes was ironisch genoeg het toegankelijk krijgen van Cultureel Centrum De Lindenberg, de plek waar hij nu zijn uitvaart vierde. 

Voor zijn verdiensten mocht hij afgelopen zaterdag diverse onderscheidingen in ontvangst nemen. Van de Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls kreeg hij de Zilveren Waalbrugspeld en van het Zelfregiecentrum Nijmegen de Toegankelijkheidsprijs. Ook komt er een jaarlijkse Troostlezing. En in het straatbeeld van Nijmegen zal voor altijd zijn naam te zien zijn; het centrale plein van De Lindenberg heet vanaf nu het ‘Troostplein’. 

Zelf reikte Troost ook een prijs uit, de Broeder Tuck Award, een stimuleringsprijs voor individuen en organisaties die zich inzetten om gelijke kansen voor mensen met een handicap te realiseren. Troost reikte de prijs uit aan zijn dochter Jeske, die in de voetsporen van haar vader is getreden als actievoerder. Niet alleen zijn activisme maar ook zijn gevoel voor (zwarte) humor werd door Jeske overgenomen. Aan zijn ziekenhuisbed hing zij eerder thuis een ballon met de tekst: ‘Stel je niet zo aan. Word ff beter.’ 

De uitvaart eindigde met een protestlied van Cabaret de Gemeentereiniging, waarin zij een pleidooi hielden voor het vieren van het leven. ‘Iedereen zegt: je gaat nou eenmaal dood. Maar wij zeggen: het is idioot. Leve het leven, weg met de dood.’